Aan de overkant van de Atlantische Oceaan zwelt heel langzaam het geroffel van oorlogstrommels aan. In het noorden van het Amerikaanse continent heeft Trump voorlopig zijn zin gekregen met Denemarken, in het midden ligt Cuba op apegapen en in het zuiden verheugt Trumps bondgenoot Xavier Milei zich alvast over het vertrek van de Britten van de Falklands. Europa is Oost-Indisch doof (of misschien is West-Indisch een beter woord), maar wie niet horen wil, zal uiteindelijk toch voelen.
Vorig jaar stuurde Denemarken een klein contingent troepen naar Groenland en de meeste bondgenoten stuurden elk één militair. Het was een symbolisch gebaar waarvan echter wel verwacht werd dat de Verenigde Staten het naar waarde zouden weten te schatten: als het erop aankomt, zijn we bereid te vechten – en dan maar hopen dat het snel erachter uitgesproken ‘niet’ onhoorbaar blijft. Inmiddels heeft Denemarken een deal gesloten met Trump. De VS mogen naar hartenlust hun militaire aanwezigheid op het ijzige eiland uitbreiden, maar de soevereiniteit erover blijft Deens. Het is een even loos gebaar als dat van die ene militair die Theo Francken vol trots de gletsjers opstuurde. De facto heeft Europa Groenland opgegeven. Wie daar nog aan twijfelt, hoeft maar een blik te werpen op de ingenieurs van de Amerikaanse olie- en gasmaatschappijen die geen dag hebben gewacht om er met hun prospectie naar geschikte velden te beginnen.
Zwaard van Damocles
Moest Europa dan een serieuze troepenmacht sturen en een gewapende escalatie riskeren? Natuurlijk niet, maar er waren andere middelen geweest om de VS weg te houden, bijvoorbeeld met inschakeling van de bevolking, die helemaal niet Trump-gezind is. Dat zou echter impliceren dat Groenland echte onafhankelijkheid zou krijgen en daar zijn de Denen blijkbaar niet aan toe. Hetzelfde geldt voor de inwoners van de Falklandeilanden, die liever Brits blijven dan Argentijns te worden. Toch is dat het zwaard van Damokles dat boven hen hangt, want voor het eerst in veertig jaar kijkt de Argentijnse rechterzijde weer met begerige ogen naar de eilandengroep. Dat heeft vanzelfsprekend veel te maken met de olievoorraden die daar in zee ontdekt zijn, maar ook met een heroriëntatie op het verleden. Milei trekt openlijk het aantal slachtoffers dat de militaire dictatuur heeft gemaakt in twijfel. Het is slechts één van de vele aanwijzingen dat hij de democratische rechten en vrijheden van de Argentijnse bevolking wil inperken en de strijd tegen vakbonden en linkse groepen intensiveren, het eerste opstapje terug naar de dictatuur. Ondanks het indrukwekkende globale groeicijfer van vier procent is de armoede in zijn land sterk toegenomen, en hoewel de inflatie spectaculair is gedaald, blijft ze met 33% ook spectaculair hoog. De laag die profiteert van zijn liberale hervormingen is dun en ze bevindt zich boven aan de inkomenspiramide.
Laatste Europese koloniale restanten
Als de AI bubbel barst en de schuldenberg begint te schuiven, zullen zowel Trump als Milei behoefte hebben aan makkelijke militaire zeges om hun populariteit overeind te houden. Cuba is dan een voor de hand liggende prooi, maar hetzelfde geldt voor Groenland en de Falklands. De Britten hebben al aangekondigd dat ze zich militair zullen verzetten tegen een nieuwe Argentijnse invasie van de eilanden, maar anders dan vijfenveertig jaar geleden hebben ze dit keer niet de politieke steun van Washington. Het Verenigd Koninkrijk is bovendien financieel niet in staat zo’n dure operatie te bekostigen en of de Britse bevolking er dit keer achter zal staan is ook zeer de vraag. De kans dat Milei er mee weg komt is dus reëel. Hoe slecht zijn economie er tegen dan ook voor zal staan, zo’n succes zal hem politiek geen windeieren leggen. Het ironische is dan nog dat zowel Trump als Milei hun overrompelingen van Groenland, Cuba en de Falklands zullen voorstellen als het wegruimen van de laatste Europese koloniale restanten. In het geval van Cuba wordt dat natuurlijk gepresenteerd als de bevrijding van een geïmporteerde en opgelegde ‘on-Amerikaanse’ ideologie, het communisme. Onder het mom van ‘take back control’ of een andere radicaal-rechtse slogan installeren ze een bewind dat de natuurlijke rijkdommen nog sneller en meedogenlozer zal ontginnen ten bate van de zogeheten bevrijders en ten koste van de zogenaamde bevrijden.
Europa zal machteloos toekijken, maar de internationale spanningen zullen niet verminderen door deze oplossing van respectievelijk het Groenlandse, Cubaanse en Falklandse ‘vraagstuk’. De appetijt van Trump en zijn bondgenoten zal er enkel door worden versterkt. Gemakkelijke zeges leiden onvermijdelijk tot het nemen van grotere risico’s.
