Een spook waart door Europa, de geest van een pact dat in augustus 1939 gesloten werd en aan een tweede leven lijkt toe te zijn. Deze week spraken tal van stemmen uit het extreemrechtse kamp in koor met sommige stalinisten hun steun uit voor een stopzetting van de militaire en financiële hulp aan Oekraïne. Madame Le Pen ontvouwde haar plannen op dat vlak voor als zij de presidentsverkiezingen van volgend jaar mocht winnen en in het parlement van de Duitse deelstaat Sachsen-Anhalt dienden de neofascistische AFD en de neostalinistische BSW samen een motie in vol verdoken steun aan Rusland. Niet Polen maar Oekraïne lijkt dit keer het eerste slachtoffer van het herboren Molotov-Ribbentroppact.

‘Campisme’ is een pest. In tal van radicaallinkse partijen vind je voorstanders van het vredesplan van Trump, of een variant daarvan, dat erop neerkomt dat Oekraïne zijn fortificaties opgeeft en zijn militaire structuur ontmantelt. Het is een capitulatie vermomd als vrede, een wapenstilstand die Rusland in staat stelt op adem te komen en Oekraïne op zijn rug draait, met de buik ontbloot omhoog, klaar voor de dodelijke beet van de Russische beer. De campisten zijn appeasers, strategische nazaten van Daladier en Chamberlain, die de regering van Tsjechoslowakije in 1938 dwongen tot een zelfde capitulatie met het beruchte ‘Akkoord van München’. Dat ze zichzelf daarmee op één lijn stellen met Europees en Amerikaans extreemrechts, van Trump en Farrage tot Salvini en Fico, lijkt hen niet te deren. De vijand van mijn vijand is mijn vriend.

Scheurtjes in de Dijk

Sahra Wagenkecht, die haar partij ijdel naar zichzelf het Bündnis Sahra Wagenkecht noemde, hielp eerder al veel twijfelende kiezers alsnog een keuze voor de AFD te maken, omdat zij bereid bleek die partij aan een meerderheid te helpen in het parlement. Nu lonkt ze, samen met extreemrechts, naar Moskou via een motie. Is het toeval dat in diezelfde week Le Pen haar aankondiging deed en dat Trump de Starlinkconnectie voor Oekraïne beperkte? Het lijkt bijna een gecoördineerde actie. Het zal allemaal niet veel veranderen aan de verhoudingen aan de frontlinie maar elke slag onder de Oekraïense gordel is er een. En dat is precies de kracht van het nieuwe Molotov-Ribbentroppact. Zoals muskusratten een dijk langzaam maar zeker ondergraven, zo maken fascistisch rechts en stalinistisch links scheurtjes in de ondergrond. Een onthouding van de PVDA in het Europees Parlement houdt een nieuw sanctiepakket tegen Rusland niet tegen, maar de heren in het Kremlin zien het wel en voelen zich er door gesterkt. Poetin mikt al jaren op de metaalmoeheid in het volgens hem ‘decadente’ westen. Vroeg of laat stort het kaartenhuis in en reizen de hedendaagse Daladiers en Chamberlains naar Minsk, om een éénentwintigsteeeuwse update van het Akkoord van München te ondertekenen.

Een gevaarlijke Variant

Het nieuwe Molotov-Ribbentroppact kent overigens een variant. Ook de politieke rechterzijde in Israël onderhoudt wezensvreemde banden met Europees en Amerikaans extreemrechts. Dat Marine Le Pen de ideologische kleindochter is van maarschalk Pétain, de Jodenhater die enthousiast met de Duitsers collaboreerde tijdens de laatste wereldoorlog, weerhoudt Benjamin Netanyahu er niet van zijn diplomatieke dienst hand en spandiensten te laten verlenen aan haar partij. Overal in Europa zijn beschuldigingen van antisemitisme een uiterst effectief wapen gebleken om linkse partijen in het defensief te dringen. De Nederlandse socialisten kregen vorig jaar bakken kritiek toen ze een motie indienden die de levering aan Israël van onderdelen voor de luchtafweer koppelden aan terughoudendheid op offensief vlak. De golf van beschuldigingen was zo sterk dat ze zeker heeft bijgedragen aan het slechte verkiezingsresultaat daarna. In Berlijn hebben Groenen en Socialisten onlangs de regeringsvorming met Die Linke op sterk water gezet. Aanleiding is – alweer – een golf aan beschuldigingen van antisemitisme waaraan de partij zich zou hebben schuldig gemaakt. Die Linke zelf heeft daarbij niet geluisterd naar de waarschuwing die Norman Finkelstein gaf aan Zohran Mamdani, toen de potentiële burgermeester van New York aan eenzelfde golf het hoofd moest bieden tijdens de verkiezingen: ga er niet op in of omring je met een aantal vooraanstaande linkse Joden om de klappen te pareren. Die Linke deed wat Labourleider Jeremy Corbyn in het verleden had gedaan en distantieerde zich van eigen fractieleden. Daarmee geef je volgens de buitenwereld impliciet toe dat de aanvallers gelijk hebben.

Hoog Spel

Ulrich Siegmund, de leider van de AFD in Sachsen-Anhalt, is even virulent anti-links als Benjamin Netanyahu virulent zionistisch is. Hij weet dat hij de neostalinisten politiek nodig heeft – tijdelijk – zoals Netanyahu heel goed beseft dat het Rassemblement National, ondanks de naamwisseling en ondanks de zogenaamde ruzie tussen vader en dochter Le Pen, nog altijd dezelfde partij is die begin jaren zeventig werd opgericht door een sadist van de Algerijnse oorlog en twee ex-leden van de Waffen SS. Vervuld van hoogmoedswaan speelt de Palestijnenhater van vandaag een hoog en gevaarlijk spel met de Jodenhaters van gisteren – en morgen. Monsterverbonden hebben in de geschiedenis nooit een duurzame vrede opgeleverd, hooguit een tijdelijke. Het uitstel dat Stalin dacht te kunnen kopen door Hitler te appeasen bleek een kat in de zak. Hij ontmantelde de vestingwerken aan de oude westelijke grens van de Sovjet-Unie en verving ze door vooruitgeschoven nieuwe, in Litouwen, Oost-Polen, Moldaviê, maar ze waren nog niet af toen de Wehrmacht twee jaar later aanviel. Driehonderdduizend manschappen en talloze tanks, vliegtuigen en kanonnen die hard nodig waren in de verdediging had hij verspild in de nutteloze oorlog tegen het neutrale Finland, een half jaar eerder. Het spook dat hij zelf had losgelaten keerde zich tegen hem. Ook het herboren spook kan enkel onheil brengen, te beginnen in Oekraïne maar uiteindelijk ook in de rest van Europa.