Over de lifestyle van zombies

zombieMassaDit is geen beeld van het publiek in de Lotto-arena in A’pen, maar een beeld uit een zombieverhaal.

Bij de aanvang van het jaar kondigde ik het goede voornemen aan om meer over film te gaan schrijven. Ik heb me er goed aan gehouden, want de blog De Laatste Vuurtorenwachter telt inmiddels al vijftien filmbijdragen. Een aantal gaat over genrefilms. Zo scheef ik eerder al over de film noir en over de gothic. In de pijplijn zit ook een spetterend stuk over de erotische film, want ik voel aan mijn ouwe lijf dat de lente weer in ’t land is. Helaas belet een hardnekkige verkoudheid me om daar nu ten volle van te genieten. Daarom wil ik het eerst over een filmgenre hebben dat meer in overeenstemming is met het snot dat ik momenteel produceer: de zombiefilm.

Horror, je bent ervoor of je bent ertegen, maar je kunt niet zeggen dat er geen merkwaardige studies over geschreven worden. Zelf ben ik Monsters of the Market aan ’t lezen, een 290 bladzijden tellend essay met de veelzeggende ondertitel Zombies, Vampires and Global Capitalism. Als een volleerde internetzombie heb ik dat werk schaamteloos vanuit het net naar mijn hol gesleept om het aldaar gratis te verslinden.

WhiteZombie2Supergoedkope arbeid in White Zombie (1932)

De auteur maakt in dat boek een interessante opmerking over de evolutie van het genre. De zombies die, in de jaren dertig, de eerste films bevolken worden als “living-dead labourers” geportretteerd, ondoden die ingezet worden in het werk aan de lopende band. Daar bestaat een mooi voorbeeld van dat je hier gratis in je zetel kunt bekijken. In White Zombie (1932) maken we kennis met een fabrikant die levende doden inzet om het suikerriet te bewerken: vervreemdende arbeid in de klassenmaatschappij die de onze is. Ondood als ze zijn hebben die zombies geen behoeften, ze eten zelfs niet, ze moeten dan ook niet betaald worden: de natte droom van elke werkgever.

Hedendaagse zombies zijn anders. De ondoden zijn vleesetend geworden, ze zijn dus behoeftig. De films bekritiseren niet langer het kapitalisme, maar het consumentisme. De arbeidersklasse (een term gebaseerd op de productie van waren) wordt vervangen door het woord middenklasse (gebaseerd op de consumptie ervan); producenten worden weggegomd door consumenten. Het is iets wat niet alleen in zombiefilms voorkomt, maar bijvoorbeeld ook in het tv-journaal waarin stakende arbeiders à volonté tegengesproken worden door consumenten die over dat stakingsgedrag veel te klagen hebben.

LandOfTheDeadDe oorspronkelijke bewoners proberen hun stad weer in te palmen in Land of the Dead (2005)

Maar die consumenten worden uiteraard evenzeer met de wetmatigheden van het kapitalisme geconfronteerd. Er wordt immers maar geconsumeerd tot wanneer alweer een nieuwe crisis er een einde aan maakt. Regisseur George Romero brengt heel deze thematiek mooi in beeld in Land of the Dead (2005) een zombiefilm die je hier  kunt bekijken.

Wie in dat land van de doden nog leeft doet dat in een streng bewaakte stad, genre Antwerpen tijdens veiligheidsfase 4+. De bewakers trekken zo nu en dan de door zombies bewoonde wereld in om conserven te halen zodat de streng gecontroleerde middenklasse kan blijven consumeren. Romero’s film speelt zich af in zijn eigenste Pittsburgh, ooit het centrum van de Amerikaanse staalindustrie. Die bestaat daar nu niet meer. De stad is thans in handen van de kapitalist Kaufman (Dennis Hopper).

De zombies proberen de stad wel te heroveren en worden daarin geleid door Big Daddy die nog altijd zijn overall draagt, een verwijzing naar de oorspronkelijke bewoners van Pittsburgh, die het verkeerde soort kleren dragen en daardoor alleen al -een verkeerde life style, weet je wel- in middenklassenogen gevaarlijk zijn. Wat in Amerika, zo weten we inmiddels ook, al voldoende is om overhoop geschoten te worden. Over de verhouding tussen de filmbeelden en Pittsburgh zegt regisseur Romero dat de stad eertijds een bloeiende immigrantengemeenschap was. Het was, zo zegt hij in dat interview, een soort Amerikaanse droom, waarin weliswaar niemand besefte dat de arbeiders tweederangsburgers bleven. En, zo zegt hij ook: “it just so happens that it’s now a reflection of the entire country.”

Dit artikel verscheen oorspronkelijk op De Laatste Vuurtorenwachter

Print Friendly

Laat wat van je horen

*

Share This